Druga wytwórnia Pete Namlooka, Ambient World wznawia dawno wyczerpane tytuły z macierzystego Fax'u. Album Wolframa Sypry "Etherlands" wydany oryginalnie w 1999r, przyniósł znakomitą kombinację przeróżnych odcieni elektroniki. Wolfram Spyra to artysta wielowymiarowy. Nie boi się nagrywać płyt wychodzących poza sekwencyjny etos, a dla wytwórni Pete Namlooka, Fax, wydawał właśnie takie różnorodne pozycje. Album "Etherlands" dedykowany jest wszystkim pirackim stacjom radiowym. One funkcjonują poza oficjalną dominacją innych, większych mediów. Jednocześnie nie boją się promować muzyki skrajnie niezależnej, niekomercyjnej, stającą ością w gardle pożeraczom popowego chłamu. Na "Etherlands" ściera się wiele gałęzi współczesnej elektroniki. Od klubowego electro, poprzez dub, a ambiencie i eksperymentalnych kolażach skończywszy. W każdej z tych odsłon Spyra jest świetny, ze swadą przetwarza wszystkie owe nurty, stapiając je w jedną znakomitą transmisję. A puszczona w eter owa muzyka ma właściwości stymulujące i pozwala doświadczać wielu ciekawych przeżyć. Jest i taneczna, wybitnie wyciszająca, jak ma coś z ducha niepokornych eksperymentów. Świetna pozycja, która bez wątpienia zasługuje na odkrycie.

Płyta jest dedykowana `wszystkim pirackim stacjom radiowym`. I rzeczywiście, w niektórych utworach gdzieś w tle przemykają fragmenty zapowiedzi, przemieszane z radiowymi piskami i zgrzytami - bardzo archaicznie brzmiące, jakby cyfrowej syntezy częstotliwości nigdy nie wymyślono. Na szczęście takie industrialne wtręty nie dominują nad muzyką, a tym bardziej jej nie zastępują: raczej przyczyniają się do budowania klimatu. Etherlands to jednak przede wszystkim parę naprawdę dobrych utworów.Muzyka zawarta na tym krążku to dość zaskakujące przemieszanie elementów bardzo współczesnych, rodem niemal z techno, z motywami wręcz nostalgicznymi. Nie robi to jednak wcale wrażenia bałaganu i przypadkowości; przeciwnie, mieszanka jest dobrana we właściwych proporcjach i dobrze się tego słucha. Autora nie fascynują same efekty brzmieniowe i to, co można zrobić z dźwiękami, posługując się nowoczesną techniką (a można prawie wszystko): na pierwszym miejscu pozostają jednak pomysły muzyczne. Co ciekawe, koncepcja całości zdaje się przypominać zasady, według których kiedyś dobierano zestawy utworów na niektórych płytach rockowych. Mamy więc, zgodnie z tymi zasadami, otwierający całość efektowny i dynamiczny The Synthesizer Experience, który spokojnie przeszedłby w jakiejś dyskotece techno, i zamykającą całość, trochę smętną krótką kodę Mellotron Etude. Mamy też jeden dłuższy, prawie 25-minutowy utwór tytułowy, podzielony na dwie części; to także przywodzi na myśl czasy, kiedy co ambitniejsi muzycy rockowi uważali za stosowne zamieścić na płycie jakąś dłuższą i bardziej rozbudowaną suitę. Jednak najbardziej wyróżniające się utwory to nastrojowy, nawet melancholijny Birds on the Wire, w którym główną rolę gra pianino elektryczne (albo coś, co je znakomicie imituje), chociaż tytułowe ptaki też gdzieś w tle słychać, a przede wszystkim Six Miles South of Hastings - dla odmiany jeden z najbardziej dynamicznych i mocnych kawałków, jakie ostatnio słyszałem, nawiązujący w równym stopniu do elektronicznej klasyki i tego, co kiedyś nazywano hard rockiem. Nigdy nie przypuszczałem, że zestawienie podkładów sequencerowych z akustyczną, bardzo `rockową` perkusją, plus przesterowana gitara i organy Hammonda, może tak znakomicie brzmieć. I nieważne, że to wszystko lub prawie wszystko wygenerowano cyfrowo. Etherlands to muzyka, która nie ukrywa, że powstała w ostatnich miesiącach dwudziestego wieku, a jednocześnie wywołuje nieodparte uczucie nostalgii. Naprawdę warto spróbować.

Oryginalnie wydany w 1997r nakładem wytwórni Fax, zapoczątkował przygodę Wolframa Spyry z wytwórnią Pete Namlooka. To właśnie "Phonohead" był katalizatorem do tej niezwykłej współpracy. A seria "Virtual Vices" to jedna z najlepszych "faxowych" kolaboracji. Na "Phonohead" Spyra tworzy przestrzenne, elektroniczne struktury. A towarzyszy im miarowy bit zdradzający fascynację sceną trance. Utwory rozwijają się niespiesznie, a przy tym ujawniają swoją moc. A ta polega na umiejętnym dawkowaniu melodii i kreowaniu psychodelicznego rytuału. Znakomity debiut w barwach Faxu i zasłużona pozycja nobliwego klasyka. Gdy oryginalne wydanie jest dziś wyczerpane, warto zadowolić się tym kapitalnym wznowieniem.

Na najnowszej płycie, Wolfram Der Spyra nieco ucieka od ambientowo- elektronicznej formuły z jakiej był znany. Być może "January In June" jest jakimś zwrotem w tej materii i próbą wyjścia poza dobrze znane rejony. Takie próby nie zawsze kończą się powodzeniem, ale tu nie ma powodów do obaw. Spyra nie rezygnuje całkowicie z ambientowych elementów, jednak jazz- rockowe elementy, to nowość w jego muzyce. Tu umiejętnie miksuje je z dobrze znanymi, elektronicznymi klimatami, co nie tylko ożywia tę muzykę ale też dodaje jej mocy. Wśród zamieszczonych tu kompozycji jest i polski akcent w postaci utworu "Bytom". Z resztą inspirowana europejskimi krajobrazami płyta, ma być swoistą podróżą oczami wyobraźni po nich. I to się udaje, bowiem Spyra znakomicie przetwarza te wszystkie dźwiękowe klisze.

Der Spyra nie zwalnia i tą płytą właśnie rozpoczyna kolejny tryptyk, tym razem benzynowy. Typowe dla niego granie z rytmem nadawanym przez spokojną perkusję i spokojnymi pasażami w tle. Szczególną uwagę przykuwają: dynamiczniejsze Operation PPG czy spokojne Treskow Bridge a na finał kolejna, przebojowa przeróbka Future Of The Past w wersji EleKtriK. Tak naprawdę trudno mi wyróżnić jakiś utwór -Spyra jest doskonałym rzemieślnikiem i zdziwiłbym się gdyby jego kolejna propozycja była poniżej jakiegoś poziomu. Koniecznie.

"Gasoline 91 Octane" to z pewnością jedna z najlepszych pozycji w szybko rosnącej dyskografii artysty z Kassel, niegdyś DJa zafascynowanego bezgranicznie muzyką Klausa Schulze, dziś dojrzałego artysty obdarzonego wielkim talentem i bardzo indywidualną muzyczną wizją. Wpływy Schulzego są tutaj naturalnie słyszalne, ale Wolfram Spyra bez najmniejszego trudu potrafi ubrać schulzeańskie nastroje w swą niepowtarzalną szatę tonalno-atmosferyczną. Tak jest już w otwierającym album utworze, w którym tęskna, lodowata atmosfera a la "Crystal Lake" rozpuszcza się w musującej pianie akordów, sekwencerów i filtrów o brzmieniu i proporcjach od razu kojarzących się z brzmieniem Spyry. Drugi utwór krążka to "murowany przebój", przynoszący nieprawdopodobnie chwytliwą melodię, niesamowity groove i wyśmienitą aranżację - w finale nie zabrakło ponadto atrakcyjnych progresji w coraz wyższe rejestry, potęgujących napięcie. Jak zwykle, Spyra od niechcenia, bez najmniejszego wysiłku, miesza ingrediencje klubowe, elpopowe, house'owe, electro i chłodnie ambientalne, a w rezultacie wychodzi niezwykle zwiewna i robiąca duże wrażenie kompozycja. Kolejny utwór przywiewa z kolei znienacka długie pasaże snute przez "melotronowe flety" z miejsca kojarzące się z Mandarynkowym Snem połowy lat siedemdziesiątych. Album jest nieco bardziej "melodyjny", czy uporządkowany strukturalnie aniżeli "faxowe" pozycje w dyskografii Spyry, jednocześnie zaś ma więcej głębi, nietypowości i świeżości niż płyty wydane wcześniej np. w barwach Manikin Records. "Gasoline 91 Octane" to znakomity wstęp do twórczości Spyry, jestem bowiem absolutnie przekonany, iż nienasycony Słuchacz za sprawą tej płyty zechce szybko sięgnąć po wcześniejsze krążki niemieckiego artysty.

Dysk pierwszy przynosi Zzyxxsties czyli typowy berlin, interesujący podkład i lejące pady w Duplex jakże ostatnio lubiany przez Spyrę ksylofon na tle muzyki kojarzącej się z zapadającym zmrokiem (Xylophone). Najciekawsze są Last Train To Philadelphia ( przeróbka Last Train To Bayreuth z The Bright Side Of The Sun ) i wprowadzający tajemnicze napięcie akcentowane jedynie talerzami i basowym pomrukiem Drum`n`Melody. Druga płyta to Zzyxxsties Starsent Introduction, dwie genialne wprost utwory z Orphan Waves w zmienionych aranżacjach Kingnewdrum (kiedyś Kingolddrum) i Aerial (w wersji Long Distance Reception). Kolejny stary temat na nowo to Future Of The Past z albumu pod tym samym tytułem jako Phuture Of The Past. Na koniec mamy niepublikowany Gilgamesh. Dobra muzyka ale niedosyt, że to melanż nowych i starych rzeczy ...

Wolfram Spyra to jeden z najciekawszych współpracowników Pete Namlooka. Ich seria "Virtual Vices" to świetny miks psychodelii, ambientu i jazzu. Czego zatem można oczekiwać po solowych dokonaniach Spyry? Artysta stawia na eksploracje ambientalnych przestrzeni, trzy długie, elektroniczne kompozycje w pełni zaspokoją amatorów kosmicznych wojaży. To właśnie takie skojarzenia budzi album "Meditationen", jakby był odwzorowaniem kosmicznej mapy, wedle której przebiega ta podróż. Bezkres tych dźwięków, elektroniczny chłód jak i medytacyjny nastrój wciąga niczym czarna dziura. Ale nie jest to bezkształtny chill out, Spyra zachowuje właściwe proporcje między przestrzennością a melodyką. Czuć nie raz wpływy gigantów w rodzaju Klausa Schulze. Ale jego muzyka daleko bardziej lokuje się właśnie w ambientowym wszechświecie, niż w tradycji "szkoły berlińskiej". Jedynie jej zręby są tu wyczuwalne, a Spyra puścił mocno wodze fantazji i zafundował prawdziwie nieziemską i kosmiczną podróż.

Mentalized zaskakuje mnie opływowymi dźwiękami zaczerpniętymi z Kitaro swobodnie przechodzące w tzw. vintage music z charakterystycznym dla Spyry "cmokaniem" w tle. Momentami przeciągłą grą przypomina mi to Vangelisa. Nastrojowo, zaduma połączona z wyciszeniem, pięknie... Zaskakuje mroczny, alienacyjny wstęp do Composure ale ten ambient przekształca się w muzykę bliższą Space Music. Zaskakuje kolejny wariant na temat Future Of The Past tym razem jako Part II który od strony dźwięków użytych do budowy utworu jest dość eklektyczny i przypomina obrazowanie elektro. Nie jest to najlepsza płyta Spyry ale na pewno warto się z nią poznać.

W trzech onirycznych, melancholijnych impresjach Wolfram Spyra połączył charakterystyczne dla siebie zwroty melodyczne i akcenty aranżacyjne z tradycyjnym formatem wypracowanym przez mistrzów Szkoły Berlińskiej. Efektem jest jedna z najbardziej poruszających płyt z elektroniczną muzyką sekwencyjną w ostatnich czasach.Przez dźwiękową przestrzeń przetaczają się odrętwiałe, zziębnięte fale ambientalnych akordów, daleko w tle towarzyszy im głęboki pomruk elektronicznych chórów. Wolfram Spyra, wcale nie kopiując cudzych rozwiązań, bez najmniejszego trudu wyczarowuje zamgloną i niemalże depresyjną atmosferę podobną tej, która przepełnia legendarną płytę Klausa Schulze "Mirage" (1977). Od około dziesiątej minuty w tle zaczyna pulsować miękki rytm, kojarzący się raczej z biciem serca aniżeli z typowym podkładem perkusyjnym. Jeżeli słuchacz zna dzieło Basa Broekhuisa, Detlefa Kellera i Mario Schönwäldera "The Annazaal Tapes" i przypomina sobie utwór wieńczący tę płytę, z łatwością wyobrazi sobie nastrój, w kierunku jakiego prowadzi teraz odbiorcę Spyra. Po kolejnych blisko 10 minutach na powierzchnię smutnego, powleczonego lodowym kożuchem oceanu wypływa gęsty bas o lekko chropawym brzmieniu, tak charakterystyczny dla Wolframa Spyry. W 25. minucie patetyczny durowy akord przebija się przez wzory rysowane na sekwencyjnych szybach przez melancholijny mróz, by zwyciężyć nad mollowym morzem wirujących dźwięków. Sporadycznie pojawiające się miękkie beaty i pluski doprowadzają utwór do finału, następującego powyżej 28. minuty. Druga impresja, także trwająca blisko pół godziny, okaże się jeszcze mroczniejsza. Z początku nic na to nie wskazuje - fortepian intonuje wyrazisty melodycznie, choć nadal nostalgiczny motyw, zapowiada się podróż w czytelniejsze brzmieniowo muzyczne rejony. Wkrótce jednak całe pole słyszenia zasnute zostaje gęstymi, ołowianymi chmurami niskich, pęczniejących, prawie niemuzycznych akordów. O ile poprzedni utwór mógł za sprawą nastroju skojarzyć się z fragmentami schulzeańskiego "Mirage", teraz dryfujemy jeszcze dalej, ku atmosferze sporo wcześniejszego albumu "Cyborg"! Znienacka wyłania się z popielatej konstelacji dymiących obłoków perliste, rozmigotane ostinato - mgła opada i przed zdumionym słuchaczem wyłania się z mroku iskrząca toń kryształowego jeziora trochę znów podobnego do tego, które w jednym z poematów z lp. "Mirage" opiewał Klaus Schulze. Kiedy powracają dźwięki fortepianu, słuchacz domyśla się, iż wkrótce nastąpi koniec muzycznej podróży. Finałowy utwór jest najkrótszy w całym zestawie, jest też najbardziej wyrazisty i stabilny rytmicznie, za sprawą zdecydowanych harmonicznych pasaży brzmi wręcz przebojowo. Ta kompozycja mogłaby śmiało zdobić album "Future Of The Past" albo którąś z części sygnowanego wspólnie z Pete'em Namlookiem cyklu "Virtual Vices". Cóż więcej powiedzieć? Wolfram Spyra nagrał wspaniałą i doprawdy poruszającą płytę, ze wszech miar godną polecenia.

Niewątpliwie jedna z najciekawszych i najbogatszych repertuarowo płyt koncertowych w elektronicznej mediatece. Album rozpoczyna się mocnym akordem w postaci 25-minutowej suity pełnej subharmonicznych iskrzeń, niecodziennych odgłosów oraz wątków fenomenalnie godzących elektronikę sekwencyjną i nowoczesny jazz. Drugi utwór na pewno bardzo spodoba się fanom duetu Spyra / Namlook - ta refleksyjna, smutna, wypunktowywana charakterystycznymi beatami muzyka to coś w rodzaju swobodnej parafrazy tematów "Femto" i "Sat Mute" z "Virtual Vices 4". Trzeci utwór to kolejna wyśmienita stylistyczna synteza: sny o Berlinie stapiają się tutaj z abstrakcyjnymi przemyśleniami w ulubionych kolorach Yvesa Tanguy, na całość natomiast nałożona zostaje porcja subtelnego breakbeatu oraz fascynująco "preriowych", wyzwolonych partii gitarowych. Spyra taki, jakiego najbardziej lubią i cenią miłośnicy jego bardziej "manikinowego" niż "faxowego" oblicza, jawi się na niniejszym krążku w szczytowej formie na przestrzeni 14 minut utworu czwartego. Do tego mamy jeszcze krótki, ale odpowiednio hipnotyczny i ekspresyjny mimo pozornej statyczności finał. Prawie 70 minut zdumiewających synergetycznych efektów owocnej współpracy tradycyjnego sekwencjonowania, odrętwiałych halucynacji oraz na zaawansowanym poziomie kreowanych "nowych brzmień".

Przetworzony głos powtarza jak zaklety swoją mantrę. Brzmienie nabiera barwy i natężenia, wydaje się, że przewijające się niczym duchy gitarowe dźwięki przejmą kontrolę nad melodią, ale nic takiego nie dzieje się - dobierają się ze sobą w drobne motywy i rozsypują gdzieś w tle, a na odległych planach wciąż zjawiają się nowe, głęboko ukryte barwy. Atmosfera tego utworu idealnie koresponduje z takimi opowiadaniami symbolistycznymi jak choćby "Denys d`Auxerrois". Słuchacz wkracza w zapomniany ogród dźwięków, nie widząc jeszcze dokładnie, czy przed nim wiruja płatki śniegu czy staromodnych kwiatów kiwających się osowiale na wietrze. Z kolei muzyczne skojarzenia, które mogą na moment pojawić się w głowie, to pasaże wzbogaconych partiami wokalnymi symfonii Henryka Góreckiego. Pierwszoplanową rolę w drugim ekscerpcie gra saksofon, który zaczyna swą opowieść skradającymi się, podciąganymi dźwiękami, brzmiącymi jeszcze nader czysto i klarownie. Dźwięki stopniowo zagarniają dla siebie coraz większą przestrzeń, pojawiają się tony zdumione, chrapliwe, przekomarzające się, sceptyczne, zrezygnowane, złośliwe. Gdzieś w tle przetaczają się fale elektronicznych oceanów, a kilka dźwięków zapala swe reflektory i przeczesuje nimi solową partię saksofonu, chcąc ją przełamać i zająć wiekszą część planu. Niesamowicie brzmi ta leniwa, post-parkerowska partia saksofonu, skanowana nieustannie przez niepokojące światło niemuzycznych poświstów i szumów. Trzecia kompozycja to głęboka, głównie perkusyjna impresja. dopiero po chwili, jakby zza zasłony, dociera do słuchacza leniwa, jazzująca partia prowadząca. Brzmienia klawiszowe są zamyślone, a tło wywołuje "mrowiące" wrażenie; słuchacz porusza się po labiryncie, w którego każdym kącie może czaić się nowy, zaskakujący, przykurzony ton. Czwartego utworu nie powstydziłby się Ernst Horn: struktura rytmiczna jest bardzo efektowna, perkusyjne tony brzmią bardzo dobitnie, a dość stonowaną całość rozłamują co jakiś czas prawie że agresywnie wkraczające na pierwszy plan zdecydowane akordy. Ekscerpt piąty brzmi nieco jak żartobliwa odpowiedź na "Taniec Szkieletów" Camille`a Saint-Saensa. Ksylofonowa melodia klekocząca na tle basowego ostinata jest wesoła i zagadkowa równocześnie, idealnie korespondując nastrojem ze sceną tańca duchów z jednej spośród "Opowieści Szidikura". Może też być to sekwencyjny, kosmiczny rhythm n`blues. W szóstej kompozycji operuje Der Spyra całą paletą "zardzewiałych", "żarzących się" dźwięków. Może to obraz opuszczonej fabryki, albo ciemnej, namalowanej przez sennego symbolistę izby, w której poskrzypują zaśniedziałe zawiasy? Ten fragment płyty jest jak dotąd moim ulubionym - w tym pozbawionym regularnych akcentów utworze każdy ton brzmi niezwykle świeżo i intrygująco, wywołując nie tyle konkretne skojarzenia, co postrzępioną mgiełkę widziadeł nie dających się opisać, a jedynie odmalować zgrzytliwymi, skrzypiącymi, zmęczonymi i zasępionymi dźwiękami. Propozycja siódma to najmniej "melodyjny" fragment "Excerpts 1". "W kręgach tej kompozycji zapada ciemność" - charakter tej miniatury można chyba najlepiej tak podsumować parafrazą słów Mallarmego; to najmroczniejszy i najbardziej zadumany epizod albumu. Żywsze brzmienia i wyrazistsze kształty goszczą znów na planie finałowego ekscerptu. Można by powiedzieć, że ósmy utwór utrzymany jest w nieco "gabrielowskim" nastroju (oddalony hipnotyczny rytm, wykluwające się w iskrzący sposób plamy akordów, przetworzone chórki) - ale dodać należy wyraźnie, iż Der Spyra to nie kompilator sampli i pomysłów brzmieniowych, w którego kompozycjach czaiłyby się duchy dawnych mistrzów, podczas gdy na innowacje zabrakłoby miejsca. Wprost przeciwnie - słuchacz wprowadzony zostaje w zupełnie nowe muzyczne rejony, gdzie jednak wciąż panuje atmosfera jak za dobrych czasów analogowych syntezatorów i pierwszych sekwencerów; atmosfera, która z młodszych płyt proponowanych przez prekursorów gatunku jakoś w pewnym momencie nieco wyparowała.