20 część ambientowej przygody Pete Namlooka i Davida Moufanga, zdaje się nie mieć końca. To jedna z najżywotniejszych kolaboracji w ramach Faxu. Tym razem mamy 4 kompozycje podzielone na dwa bloki. Część I to utwory "Matter" część II 2 kompozycje "Antimatter". Można traktować tę ponad godzinną płytę, jak niezwykle atmosferyczny podkład do jakiejś gwiezdnej podróży. Namlook i Move D utkali tę muzykę, z delikatnych, pulsujących przestrzeni. Z czasem rozwijają się one coraz bardzie, tworząc istne mgławice "materii i nie materii". Co i raz dochodzą coraz to nowe elementy tej układanki, tworząc sferyczne krajobrazy. Gdy płyta się kończy, wszystko to gaśnie niczym gwiazdy zakryte chmurami. Kolejny doskonały album ambientowych mistrzów. Warto czekać na kolejne części, bowiem nigdy nie wiadomo, gdzie ta podróż się skończy.

Dziewiętnasta (a ściślej rzecz ujmując, już dwudziesta druga) płyta przygotowana wspólnie przez Davida Moufanga i Pete'a Namlooka (tradycyjnie zarejestrowana na żywo w heidelberskim studiu tego pierwszego) ma stanowić początek "nowej dekady". Okazuje się, iż brzmienia istotnie nowe dla duetu Move D & Namlook, nie tyle stanowią absolutny przełom w elektronice, ile odważniej niż dotąd odwołują się do wizjonerskich pomysłów... sprzed paru dekad, mianowicie do muzyki Tangerine Dream! O tym przynajmniej wydaje się świadczyć introdukcja do albumu, "Polar Melt", przynosząca w sferze aranżacyjnej urokliwe akordy, rozsypujące się promienistymi wiązkami swych tonów składowych w sposób jednoznacznie kojarzący się ze suitami Tangerine Dream i Edgara Froesego początku lat osiemdziesiątych (np. "Convention of the 24", "Horizon", "Pinnacles"). Tło oraz ogólny nastrój pozostają natomiast czysto ambientalne - wydaje mi się, iż tą kompozycją Dave i Pete zarówno przekonają swych wiernych fanów, jak i pozyskają sobie odpowiednie grono zainteresowanych słuchaczy na co dzień gustujących w tradycyjnej elektronice berlińskiej... "Black Sun" to na pierwszy rzut ucha typowy IDM spod znaku Moufanga i Namlooka, niemniej jednak mamy tutaj świeże pomysły na efekty brzmieniowe w tle, wyjątkowo prężnie brzmiący elektroniczny riff prowadzący, a także dziwacznie i frapujące brzmiące solo, przypominające jakością barwy przetworzoną wiolonczelę. Główne ambientalne danie czeka Słuchacza oczywiście na końcu krążka pod postacią ponad półgodzinnego "Change Prevails". To nie tylko najdłuższy, ale również, zgodnie z sugestią tytułu całego albumu, najbardziej nietypowy fragment - coś w rodzaju psychedelicznej, kosmicznej, a przy tym fantastycznie "bluesowej", spowolnionej jam-session snutej na skraju naszego układu słonecznego. Płytę poleciłbym chętnie (ze względu na genialną atmosferę "Polar Melt") także fanom "tradycyjnej" elektroniki, natomiast "Faxheadom", których odstraszyły w międzyczasie dwucyfrowe numery tomów kolejnych przygód Moufanga i Namlooka (niektórzy narzekali, iż płyt z cyklu "Move D vs. Namlook" jest powoli już po prostu za dużo jak na to, by wszystkie mogły być interesujące), mówię: "Nie wyłamywać się, słuchać nadal, ponieważ zdecydowanie jest czego..."

Oto mamy już osiemnastą płytę Namlooka nagraną z Move D (a tak właściwie dwudziestą pierwszą, licząc też wszystkie tomy serii "Koolfang") i zarazem finał trylogii zapoczątkowanej albumem "Travelling the Silk Route". Czyżby powracały dobre, stare czasy FAX-u, skoro "Sexoid" nareszcie jest aż 70-minutową płytą? Już dawno nie mieliśmy podpisanego przez Namlooka albumu o czasie trwania zbliżonym do "Dreamfish" albo "Psychonavigation"... Album tradycyjnie już nagrany został w heidelberskim studiu D. Moufanga, reSource, proponowana tu muzyka jest w zasadzie z lekka przykrojonym i uporządkowanym zapisem niekończącej się improwizacji. Tematem przewodnim jest wizja przyszłości opanowanej przez nie różniące się od ludzi androidy; zgodnie z sugestią okłądki, sztuczne postaci o powabnych silikonowych ciałach świadczą już nie tylko takie usługi, jakimi zajmowały się ich nie tak jeszcze doskonałe pierwowzory, lecz mają do zaoferowania znacznie więcej... "Is that right?", zdają się pytać zatrwożeni Dave i Pete (zdaniem z bookletu do albumu "Escape", Namlook i Dr Atmo, 1993). Naturalnie można rozpoznać charakterystyczne zagrywki Mr Moufanga i Mr Kuhlmanna, niemniej jednak "Sexoid" jest - kto by to pomyślał w przypadku FAX-u ;-) - kolejną odważną próbą przełamania stereotypów tonalnych i aranżacyjnych. Kto wie, czy to w ogóle nie najlepsza płyta sygnowana przez Move D i Namlooka - w każdym razie mnóstwo tu wykonawczej pasji, inteligentnego humoru, aranżacyjnej świeżości, czy mamy do czynienia z prężnym, osnutym na agresywnych ostinatach utworem tytułowym, czy dziwnie odrealnionym, jakby napisanym do filmu Wong Kar Waia "Get Your Chillums Out"... Gorąco polecam.

Siedemnasta wspólna muzyczna eskapada Moufanga i Kuhlmanna wydana w sublabelu Ambient World 19 września 2008. Najbardziej obrazową recenzję tej płyty zamieścił Igor Wróblewski w Generatorze więc nie będę się wymądrzał jedynie dopowiem że w Do You Have Any Messages ? słychać zmodulowany głos Baracka Obamy podczas jednego z jego wyborczych przemówień - utwór to typowe nowe brzmienia w smacznym opakowaniu. Reach For Something Better nadal pozostaje w tym duchu i szczerze wydaje mi się że panowie odwalili jak zwykle dobrą robotę ale nic ponadto. Ot z krzesaniem z siebie iskry bożej się nie wysilili...Na zakończenie ambient subtelny i optymistyczny Stars & Stripes - ale on nie zmienia mego osądu że duet odrobił zadaną pracę domową i nic więcej...

Druga część zapowiadanego już jakiś czas temu - i otwartego płytą "Travelling the Silk Route" - tryptyku jest niewątpliwie jedną z najciekawszych wspólnych płyt Pete'a Namlooka i Davida Moufanga. Z jednej strony mamy tutaj brzmienia w oryginalny sposób nawiązujące do dawnych czasów FAXu, z drugiej - jak zwykle - odważne brzmieniowe, aranżacyjne i kompozycyjne spojrzenie w przyszłość. Wątkiem spajającym całość było na poprzedniej płycie eksplorowanie tzw. "Jedwabnego Szlaku", tutaj fabularnym motywem przewodnim są z kolei polityczne zmiany dokonujące się w USA. Główny utwór albumu przynosi jak zwykle prężny, pulsujący IDM z bardzo skomplikowanym fakturalnie ambientalnym tłem - całość wyłania się z pojedynczych gitarowych dźwięków natychmiast kojarzących się z utworem Namlooka "Summer" z serii "Seasons Greetings" - partia gitarowa została tu albo przesamplowana, albo nowe nagranie zostało przygotowane wyraźnie w duchu wspomnianego motywu. Znajome tony szybko jednak ustępują miejsca potoczystej, zupełnie nowej muzyce; posrebrzane IDM-owe akordy wysypują się prosto w sprężysty groove linii basowej i gitarowych ozdobników, z czasem przygotowując miejsce dla samplowanych fragmentów mów politycznych. Utwór drugi, przynoszący bardzo klarowną akordową melodię, kojarzącą się zresztą nieco z "Oasis" Kitaro, to przede wszystkim tak typowa dla FAXu wersja house'u, jaką znamy z singli serii "Sextant" i "Stanley Conaway" oraz całego albumu "Pete Namlook & Hubertus Held" - tyle, że w aranżacyjnej oprawie godnej XXI wieku, naturalnie. Finałowy utwór również może skojarzyć się z winylową prehistorią FAXu, tym razem raczej z ambientalnymi stronami B - "Stars & Stripes" to po prostu niepodrabialny, kojący, w tej odsłonie dość optymistyczny faxowy ambient w odpowiednio długim, bo ponad 15-minutowym, formacie - słychać jednak jednocześnie, jak dalece muzyka Namlooka i towarzyszących mu artystów wyewoluowała na przestrzeni lat. Elementem wiążącym tę impresję z poprzednimi płytami cyklu Move D/Namlook jest tutaj charakterystyczny, przeciągły, lekko przesterowany elektroniczny zgrzyt, który pojawiał się zarówno na "Travelling the Silk Route", jak i na "Sphäre". Dla fanów FAXu pozycja tak czy owak obowiązkowa, dla nie aż tak zadomowionego we Frankfurcie Słuchacza z pewnością pozycja tak czy inaczej warta posłuchania, aczkolwiek elektroniki w rozumieniu "tradycyjnym" (czyli "berlińskim") tutaj się w ogóle nie uświadczy.

Płyta nagraną w reSource studio Davida Moufanga w Heidelbergu poprzez bogate, inwencyjne łączenie elementów muzycznych różnych kultur odzwierciedlać "jedwabny szlak" jako znak rozwoju wielkich cywilizacji i podstawę pod fundamenty nowoczesnego świata. Pojawia się więc jazz, ambient, innowacyjne perkusacje i orientalizmy oddające ducha jedwabnego szlaku jako synonimu dla handlowej i kulturalnej wymiany pomiedzy różnymi cywilizacjami. Muzyka ma portretować kupców, pielgrzymów, mnichów, nomadów i osadników wędrujących z Chin ku morzu śródziemnemu. Pierwsza część Travelling the Silk Route przynosi dalekowschodnie instrumentarium w cyfrowej, syntezatorowej oprawie. Rytm przypominający podróżujący pociąg trwa przez większość płyty. Dochodzi jazzujący wibrafon i trąbka na tle indyjskich instrumentów...Całość słucha się bardzo dobrze i szczerze to wydawnictwo polecam.

Doczekaliśmy się już aż szesnastego tomu przygód Namlooka i Move D (a licząc ze względu na personel, a nie pseudonimy, to już dziewiętnastego, jako że Moufang i Namlook przygotowali też przecież trzy albumy w serii "Koolfang"). Od razu uprzedzę sceptyków, którzy narzekali (zresztą też nie do końca słusznie) na brak innowacyjności na trylogii "Raumland": tak, zdecydowanie opłaca się kupić ten album! Move D i Namlook jeszcze raz przekraczają stylistyczne bariery i proponują zupełnie nowe rozwiązania, momentami naprawdę trudno dosłuchać się ulubionych barw obu artystów. Posuwiste, skomplikowane rytmy raczej dalekie są od typowego dla "Dave-and-Pete-show" IDM-u, raczej ocierają się o wysublimowany trip-hop. Drugi utwór przynosi znakomitą partię trąbki, z miejsca kojarzącą się z muzyką Toshinori Kondo, atmosferyczne mroczne tło również prędzej skojarzyć się może z muzyką takich artystów jak Bill Laswell czy DJ Krush aniżeli akurat duet Namlook/Moufang (z drugiej strony jednak można się tutaj doszukać pewnych analogii do "Koolfang", przy czym tutaj atmosfera eksperymentu zastąpiła żartobliwo-swobodny nastrój). Trzeci utwór, podobnie jak finał płyty, skojarzyć może się dla odmiany z wczesną muzyką Vangelisa (np. "L'apocalypse des Animaux") ze względu na eteryczne, jazzujące wibrafony oraz podmokły, bagnisty nastrój rodzącego się świtu. W zasadzie znów jedynie prześlizgujące się przez dalszy plan specyficzne efekty dźwiękowe mogą przywieść na myśl inne nagrania Move D i Namlooka, pozostałe elementy stanowią zdecydowanie nową jakość. Pozostaje czekać na siedemnaste/dwudzieste spotkanie obu muzyków i prawdopodobnie kolejny raz się zdziwić... Polecam gorąco (niemniej ze świadomością, iż miłośnicy przede wszystkim sekwencyjnej elektroniki będą tu ziewać albo wybrzydzać...)

Sphäre I ma charakterystyczne namlookowski sztafaż i ciekawe granie na pierwszym planie, bardzo wyciszone, subtelne jak chociażby stosowanie pojedynczych fortepianowych akordów i dziwacznych wokaliz. Part II stawia na rytmiczne, zapętlone granie. III przynosi kosmiczne odgłosy plus nieharmoniczne granie i stonowane tło. Choć wydaje się to monotonne ta część Raumlandów jakoś najbardziej mi pasuje. Czyli bez rewelacji ale ok.

Finał trylogii "Raumland" to trzy długie utwory zabarwione w charakterystyczne dla duetu Move D/Namlook sposób. Jest to niewątpliwie najbardziej abstrakcyjna, najwięcej od Słuchacza wymagająca część najnowszego albumu: w porównaniu z poprzednimi płytami praktycznie brak tutaj wyrazistych wątków melodycznych, chwytliwych sekwencji akordowych, postawiono za to w tym większym stopniu na walory brzmieniowe. Podkreślę jednak jeszcze raz, że jest to przede wszystkim trudny album. To już ostatecznie piętnasta płyta w cyklu "Move D/Namlook", a w ogóle osiemnasta płyta będąca owocem wspólnych sesji Namlooka i Moufanga. Wydaje się, że więcej tutaj rutyny aniżeli zapału poszukiwania - a o ile poprzednie części "Raumland" przynosiły jeszcze w miarę konkretnie zarysowane kształty muzyczne, o tyle tutaj mamy do czynienia raczej z godzinnym scherzem, całkowicie otwartą, intuicyjną zabawą dźwiękami, której finału nie mogą przewidzieć nawet sami muzycy; z drugiej zaś strony, jak na taki swobodny żart zdecydowanie za mało tutaj znowu improwizacyjnego i przede wszystkim formalnego luzu... Wszechobecnym elementem jest tutaj uporządkowany, typowy dla IDM-u a la Move D/Namlook rytm, podobnie jak obsesyjnie powtarzane i nieznacznie modyfikowane filtrami kombinacje akordowe. "Sphaere 1" zaczyna się w gęstwinie bardzo obiecująco brzmiących tonów, ale z czasem i tutaj napięcie pomału siada, podczas gdy pozostałe dwie części już tylko od czasu do czasu podsuwają Słuchaczowi naprawdę intrygujące motywy do dopowiedzenia wsłuchaną wyobraźnią ciągu dalszego. Mogę zrozumieć, dlaczego na forum dyskusyjnym na stronie 2350.org posypały się głosy, że "pora już chyba kończyć Dave-and-Pete-Show, jeśli chcemy jeszcze coś mieć z FAXu"; mogę zrozumieć, a jednak nie do końca mogę się zgodzić, jako że nawet ten tak dziwaczny i średnio angażujący album ma w sobie jakiś pierwiastek tajemniczości i oryginalności. Z jednej strony trudno się koncentrować na zjawiających się tu trochę jakby od niechcenia motywach przez cały czas, z drugiej strony nie sposób ot tak sobie przewinąć dłużących się sekwencji - i to nie tylko podczas pierwszego przesłuchania, kiedy czeka się na jakieś rozwiązanie podsuwanych dość mętnych motywów! Być może niebagatelną rolę gra tutaj moje przywiązanie do muzyki Namlooka i fakt, że posiadam całą dyskografię artysty (z maxi-singlami włącznie), ale naprawdę wydaje mi się, że w tej muzyce po dziś dzień coś drzemie, trzeba tylko umieć znaleźć odpowiedni do niej klucz, wczuć się w odpowiedni nastrój. W samym środku nocy, kiedy żadne czynniki audiowizualne nie odwracają uwagi, słuchanie tego na pozór bardzo spokojnego, obojętnego albumu staje się znienacka przeżyciem zupełnie innej jakości - trzeba tylko pamiętać o tym, by postarać się łowić rzeczywiście każdy najmniejszy ton... (No dobrze, ale tak swoją drogą czekam oczywiście nadal z utęsknieniem na płyty takie jak "Elektro III", "The Fires of Ork III" albo "Miles Apart II"...)

Najdłuższy na płycie Montage I to elektro jako pierwszy plan połączone z minimalizmem i basowym bitem. Brzmi znośnie. Montage II to psychologiczny zimny ambient odzwierciedlający stan psychiki wyalienowanego człowieka. Montage III ciągnie przez moment wcześniejsze brzmienia ale dochodzi donośny bas czyli wychodzimy z traumy. Montage IV wydaje się być odrzutem z sesji Air - spowolniony rytm tanców latino z dziwnymi głosami ludzkimi przypomina trochę klimaty knajpiane. Ogólnie bez rewelacji ale może być.

Druga część najnowszego, potrójnego dzieła frankfurckiego mistrza ambientu już od pierwszego przesłuchania wydaje się bardziej stonowana i nieśmiała aniżeli jej wybitna poprzedniczka, "Exploration". Oczywiście mamy tutaj całą paletę typowych dla duetu Namlook-Move D środków wyrazu: aż za dobrze rozpoznawalne spiesznie kroczące IDM-owe tło, zniekształcone głosy, snujące się tu i ówdzie kosmiczne opary o chromowym nalocie, tkane z niekończących się akordowych wygłosów i zmyślnych syntezatorowych zawijasów. Brakuje tutaj jednak trochę zarówno elementu wigoru i zapomnienia się w kaskadach ujmujących dźwięków (por. "Exploration" albo "A Day In The Live!"), jak i prawdziwego powiewu świeżości i zestawu zupełnie nowych elementów (por. choćby "Wagons-Lits"). Otrzymujemy tutaj po prostu bardzo poprawną i przy tym wcale interesującą pozycję. Część pierwsza suity przynosi wciągającą, hipnotyczną alternację akordów w "dobrym dawnym stylu", część druga to najczystszej próby międzygalaktyczna muzyka eksperymentalna, śmiało przekraczająca wszelkie konwencjonalne skale, część trzecia rodzi się w atmosferze przejętej z epizodu drugiego, lecz niebawem rozwija się w uporządkowaną kosmiczną jam-session, a finał utworu to nie pozbawiony specyficznego humoru "kosmiczny jazz-blues", utrzymany nieco w stylu impresji z dwóch pierwszych płyt cyklu "Koolfang". Jak już jednak sygnalizowałem, utworom o znamionach koolfangowych "jam-sessions" nieco brakuje powiewu świeżości i całkowitej, zaskakującej spontaniczności, z drugiej strony fragmentom eksperymentalnym nieco zbywa na ładunku prawdziwego dźwiękowego szaleństwa, które cechowało projekty tak bezprecedensowe i odważne, jak choćby "Namlook III (Aliens In My Suitcase)"... Dla najwierniejszych miłośników muzyki Namlooka (i ogólnie rzecz biorąc wszystkich artystów nagrywających dla Fax Records) jest to pozycja obowiązkowa (przez co bynajmniej nie mam na myśli, że jest to pozycja wyłącznie dla trawiących wszystko kolekcjonerów!), dla miłośników dobrej muzyki elektronicznej jest to tak czy inaczej pozycja co najmniej interesująca. Z jednej strony trochę szkoda, iż "Dave-and-Pete-Show" staje się audycją z czasem coraz bardziej pełną rutyny, a przynoszącą mało niespodzianek; z drugiej, cierpliwe, pozbawione uprzedzeń kolejne przesłuchania na pewno pozwalą nadal doszukać się w tej dźwiękowej materii wiele piękna i tego czegoś, co można podsumować jako "groove".